This is an old revision of the document!
Table of Contents
IP-plan
- Wat: de indeling van het homelab-netwerk in segmenten: VLAN-ID, subnet, DHCP en vaste adressen.
- Doel: één plek voor de IP- en VLAN-indeling, zodat andere pagina's ernaar kunnen verwijzen in plaats van de gegevens te herhalen.
Regel
- Elk segment heeft een eigen /24-subnet
192.168.<n>.0/24met de router als gateway op.1. - De DHCP-pool loopt van
.100tot en met.249. Vaste adressen liggen daarbuiten en worden als DHCP-reservering in de router vastgelegd. - Segmenten heten zoals de interfaces in de router en zijn tevens de thematags:
lan,iot,guest,servers. - De DNS-instellingen staan op dns-dhcp.
- De Docker-netwerken op de NAS liggen in het privébereik
172.16.0.0/12, los van deze segmenten; zie Docker-netwerken (NAS) hieronder.
Segmenten
| Segment (tag) | VLAN-ID | Subnet | Router-interface | Firewallzone | Leasetijd |
|---|---|---|---|---|---|
lan (beheer en vertrouwde apparaten) | 99 | 192.168.1.0/24 | lan (br-lan.99) | lan | 12 uur |
iot | 3 | 192.168.3.0/24 | IoT (br-iot) | IoT | 12 uur |
guest | 4 | 192.168.4.0/24 | guest (br-guest) | guest | 12 uur |
servers (gepland, zie onder) | 5 | 192.168.5.0/24 | servers (br-servers) | servers | 12 uur |
Het VLAN-ID van lan is 99, niet 1: het subnet heet 192.168.1.x, het VLAN-ID is 99. Reden: VLAN 1 is het standaard-VLAN van netwerkapparatuur, waar een nieuw of niet-ingesteld apparaat vanzelf terechtkomt. Beheer staat daarom op een eigen ID, zodat een nieuw apparaat niet per ongeluk in het beheernetwerk belandt. Het internet komt binnen via Odido op VLAN 300 (eth1.300) met DHCP.
Poorten van de router
| Poort | VLAN's |
|---|---|
| lan1 | 99 (untagged) |
| lan2 | trunk: 99, 3 en 4 (tagged) |
| lan3 | iot (3, untagged, in br-iot) |
| lan4 | iot (3, untagged) en servers (5, tagged), in br-lan |
Vaste adressen
DHCP-reserveringen in de router:
| Naam | Segment | Adres |
|---|---|---|
| Router | lan | 192.168.1.1 |
max (NAS, Synology DS423+) | lan | 192.168.1.10 |
max-iot (NAS, tweede aansluiting) | iot | 192.168.3.9 |
homeassistant | iot | 192.168.3.10 |
intergas-gateway | iot | 192.168.3.12 |
Epson-XP8700 | iot | 192.168.3.20 |
HP-LaserJet-420dne | iot | 192.168.3.21 |
De router heeft op elk ander segment het adres .1. De NAS heeft naast zijn adres in lan een tweede aansluiting in iot (zonder gateway), voor de Home Assistant-VM en zodat IoT-apparaten Pi-hole rechtstreeks bereiken, zie dns-dhcp.
VPN-segmenten
| Interface | Subnet | Poort | Firewallzone |
|---|---|---|---|
wireguard_vlan1 | 192.168.11.0/24 | UDP 51821 | lan |
wireguard_vlan3 | 192.168.13.0/24 | UDP 51823 | IoT |
Zie WireGuard voor wie waar naartoe verbindt.
Docker-netwerken (NAS)
Containers op de NAS zitten in eigen Docker-netwerken, los van de segmenten hierboven. Alle Docker-netwerken liggen in 172.16.0.0/12 (172.16 tot en met 172.31), het privébereik dat niet met de segmenten in 192.168.x overlapt.
| Bereik | Gebruik |
|---|---|
172.16.<stack-id>.0/24 | Bewust vergeven: elke stack krijgt een vast subnet met het stack-ID uit Portainer als derde getal (stack 37 is 172.16.37.0/24), vastgelegd in de compose. |
172.26.0.0/15 (netwerken van /24) | Vangnet: een netwerk zonder vast subnet krijgt hieruit een /24 van Docker zelf (default-address-pools in dockerd.json). |
172.17.0.0/16 | Standaard-bridge docker0 (bip), ongewijzigd. |
Overig in 172.17 tot en met 172.31 en 192.168.x.0/20 | Oude automatische toewijzing van Docker, van netwerken van vóór het vangnet. Verdwijnt als een stack een vast subnet krijgt. |
Reden: een vast subnet houdt het adres van een container in Pi-hole stabiel (26.014) en voorkomt dat Docker terugvalt op een 192.168.x-blok dat kan botsen met een segment hierboven. Het vangnet ligt bewust in een ander blok dan de vergeven adressen: een adres in 172.26 of 172.27 in de Query Log van Pi-hole laat meteen zien dat een stack nog geen vast subnet heeft. Alleen 172.16.0.0/12 is privé; 172.0 tot en met 172.15 en 172.32 en hoger zijn publieke adressen en zijn daarom geen optie.
Beheer: het vangnet staat in /var/packages/ContainerManager/etc/dockerd.json op de NAS. Een wijziging daar vraagt een herstart van Container Manager (alle containers gaan even plat, ook Pi-hole) en geldt alleen voor netwerken die daarna worden aangemaakt. De regel per stack staat in de standaard voor containers.
Toepassingsgebied
Alle segmenten op de OpenWrt-router en de Docker-netwerken op de NAS. Instellingen per device of service verwijzen hiernaar met de segmenttag.
Voorbeeld
Een nieuwe service in iot krijgt een DHCP-reservering buiten de pool (bijvoorbeeld 192.168.3.30) en de tag iot.
Gepland: VLAN 5 (servers)
Uitzondering op de eindstaat-regel, zie de documentatie-afspraken. Alles hieronder is niet ingericht en niet besloten.
Wat er in de router staat: interface servers (192.168.5.1/24), de bridge br-servers met als enige poort br-lan.5 (VLAN 5 op br-lan, tagged op lan4), een DHCP-pool en een firewallzone servers (input en forward op REJECT, nog zonder regels). De NAS-kant (een VLAN-interface in DSM) is niet ingericht.
Het idee: een apart segment voor zelfgehoste diensten, naast beheer (lan), IoT en gasten. VLAN 5 komt via de tweede aansluiting tussen router en NAS (lan4), die VLAN 3 untagged en VLAN 5 tagged draagt. De NAS-kant moet dat ook ontvangen en scheiden. Een tagged VLAN op de poort maakt de NAS nog geen lid van het segment.
Waarom een apart segment: een eigen VLAN geeft één plek voor firewallregels, waarmee je bepaalt wie bij de diensten mag en waar die diensten zelf naartoe mogen. Diensten die van buiten bereikbaar zijn (via de reverse proxy) staan dan niet meer in hetzelfde segment als beheer en de laptop, en iot en guest bereiken alleen de poorten die ze nodig hebben. Het VLAN zelf beveiligt niets: de winst zit in de firewallregels tussen de segmenten.
Overwegingen voor wie dit oppakt:
- VLAN 3 blijft untagged op lan4. De NAS (LAN 2) en de Home Assistant-VM sturen zonder VLAN-label, en in DSM staat VLAN inschakelen (802.1Q) bij LAN 2 uit. Een poort kan maar één VLAN untagged dragen: VLAN 5 is nieuw en gaat daarom tagged, via een VLAN-interface met ID 5 bovenop LAN 2 in DSM. Zo blijven DSM-beheer, SMB, Home Assistant, DNS en de reverse proxy ongewijzigd als er iets misgaat met VLAN 5.
- lan1 is geen trunk. lan1 (NAS LAN 1,
lan) draagt alleen VLAN 99 untagged, zodat de beheertoegang tot de NAS nooit afhangt van VLAN-instellingen. - VLAN-ID en subnet zijn los van elkaar. 192.168.5.0/24 is een logische keuze, geen eerder vastgelegd besluit.
- Containers verhuizen niet vanzelf: een VLAN voor servers werkt niet voor containers met host- of bridge-netwerk. Bepaal welke containers een eigen adres in VLAN 5 krijgen.
- DSM, SMB en Pi-hole blijven in
lan(Pi-hole is bereikbaar op 192.168.1.10). Controleer of DNS vanuit VLAN 5 is toegestaan. - Portainer heeft beheerrechten over de Docker-host: niet onbeperkt bereikbaar vanuit
iotofguestmaken. - Home Assistant blijft in
iot. Ontdekking via mDNS werkt niet vanzelf over VLAN-grenzen (eventueel een mDNS-reflector, die geen firewallregel vervangt). - Reverse proxy: een backend in VLAN 5 vraagt om aangepaste toegestane bron- en doeladressen.
- Firewall (uitgangspunt): beheer vanuit
lannaar de beheerde diensten, vanuitiotalleen wat nodig is,guestgeen toegang tot interne segmenten, vanuit het internet alleen expliciet gepubliceerde diensten. - VPN: bepaal of VPN-clients ook VLAN 5 mogen bereiken, of alleen via beheer vanuit
lan. - Beheer en vertrouwde apparaten (laptop) staan nu samen in
lan. Dat is bij één beheerder logisch. Scheiden loopt via firewallregels die alleen bepaalde machines bij router, access point en NAS laten. Zodra de diensten naar VLAN 5 verhuizen, blijft inlanvooral beheer over. Scheiden wordt vooral zinvol als er apparaten van anderen inlanzitten of als de NAS-data kritiek is. - Volgorde bij het inrichten: eerst de NAS-kant, dan de firewallregels van de zone
servers, scheiding testen, één dienst tegelijk verplaatsen, tenslotte Home Assistant en VPN testen en deze pagina bijwerken.
Bron van de overwegingen: een eerdere uitwerking (20 oktober 2026), niet gecontroleerd tegen een ingerichte situatie.
Relaties
- Thema's:
