homelab:besluiten:26.013-dns-redundantie_en_dns-route_per_segment
Table of Contents
26.013 DNS-redundantie en DNS-route per segment
- Wat: Welke DNS-servers elk segment krijgt en wat er gebeurt als Pi-hole uitvalt: werkend houden gaat voor monitoren, maar zolang Pi-hole draait loopt in
iotenguestalles langs Pi-hole. - Datum: 2026-10-20
- Thema's:
/
Context
- Pi-hole zag bijna al het verkeer als één host,
router.lan(ruim 90 procent van de queries sinds januari). Daardoor ging het inzicht per apparaat verloren waarvoor Pi-hole in 26.004 is gekozen. - Oorzaak (afgeleid uit de firewallconfiguratie): verkeer uit
iot,guesten WireGuard naar Pi-hole (192.168.1.10) loopt via de firewallzonelan, die masquerading (NAT) doet. Pi-hole ziet dan het adres van de router. Apparaten inlanzitten in hetzelfde subnet als de NAS en zijn wel individueel zichtbaar. Bevestigd doordat IoT-apparaten na de wijziging hieronder wel los in Pi-hole verschijnen. - Voor uitval van Pi-hole was niets afgesproken:
iothad alleen Pi-hole als DNS, de andere segmenten Pi-hole en de router. - Prioriteit: als Pi-hole uitvalt moet alles weer kunnen werken, ook als de monitoring dan wegvalt. Zolang Pi-hole draait wil ik in
iotenguestgeen verkeer dat er langs loopt.
Opties
- Gekozen:
iotenguestalleen Pi-hole,lanPi-hole met de router als tweede.iotenguestlopen volledig langs Pi-hole zolang het draait. Bij uitval herstel ik het handmatig in de router (zie de Pi-hole-pagina).lanblijft zonder ingrijpen werken omdat de router het opvangt. - Afgewezen:
lanook alleen via Pi-hole (forceren). Bij uitval van de NAS of Pi-hole zou dan ooklanzonder DNS zitten, en daar zitten de laptops en telefoons. De router als tweede DNS-server voorkomt dat. Het nadeel accepteer ik: clients bepalen zelf welke van de twee ze gebruiken (er is geen vaste volgorde, sommige gebruiken beide), dus een deel van het verkeer uitlanloopt langs Pi-hole en wordt niet gefilterd of gezien. - Afgewezen: de router als tweede DNS ook voor
iotenguest(automatische terugval). Ook hier kiezen clients zelf, dus een deel gaat langs Pi-hole terwijl het gewoon draait. Dat kost inzicht en blokkering in precies de twee segmenten waar ik dat het liefst heb. - Afgewezen: de router als enige DNS, die alles doorstuurt naar Pi-hole (met
strict orderen terugval op de WAN-DNS). Pi-hole ziet dan weer alleenrouter.lan, het probleem uit de context. Pi-hole stuurt bovendien zelf ook vragen naar de router (upstreamrouter.lanin het dashboard), wat een lus kan geven. - Afgewezen:
guestnaar het adres van de NAS iniot(192.168.3.9) laten wijzen. Dat vraagt een firewallregel vanguestnaariot, een gat tussen twee segmenten die gescheiden horen te blijven, voor weinig winst. - Afgewezen: de NAS een eigen adres in
guestgeven om guest-apparaten apart te zien. Dat vraagt een derde aansluiting of VLAN op de NAS. Het aantal en de namen van guest-apparaten staan ook bij de DHCP-leases in de router. - Niet gekozen (kan later): een tweede Pi-hole op andere hardware. De enige oplossing die uitval echt opvangt en het inzicht per apparaat behoudt. De configuratie houd je gelijk met Nebula Sync (voor Pi-hole v6); met keepalived (VRRP) of Pi-hole HA krijgen clients één virtueel adres. De tweede Pi-hole mag niet op de NAS draaien en moet per segment zonder NAT bereikbaar zijn.
Besluit
- DHCP-optie 6 per segment:
iotalleen Pi-hole (192.168.3.9),guestalleen Pi-hole (192.168.1.10),lanPi-hole en de router. De waarden staan in de DNS- en DHCP-standaard. - De NAS heeft op zijn tweede aansluiting een vast adres in
iot(192.168.3.9, zonder gateway). IoT-apparaten praten zo rechtstreeks met Pi-hole in hun eigen subnet, zonder routering of NAT, en verschijnen daardoor elk apart. Pi-hole zelf is hiervoor niet aangepast: het luistert al op alle interfaces. - Valt Pi-hole uit, dan zet ik
iotenguesthandmatig op de router als DNS. De stappen staan op de Pi-hole-pagina. - Criteria: werkend houden gaat voor monitoren bij uitval; inzicht per apparaat voor
iot, waar het meeste te zien is; weinig onderhoud voor één beheerder.
Gevolgen
- Technisch:
- Apparaten in
iotzijn in Pi-hole individueel zichtbaar.guest(en waarschijnlijk WireGuard) blijft alsrouter.lanverschijnen. Het aantal guest-apparaten staat bij de DHCP-leases in de router. - Apparaten met een vast DNS-adres (bijvoorbeeld 8.8.8.8) of DNS via HTTPS gaan langs Pi-hole. Dat dwing ik niet af. IPv6-DNS is niet gecontroleerd.
- Operationeel:
- Een wijziging van de DHCP-opties komt bij apparaten pas aan bij hun volgende vernieuwing van het adres, ongeveer na de helft van de leasetijd. Daarom is de leasetijd van
iot12 uur (was 7 dagen). In de noodprocedure gaat die tijdelijk naar 5 minuten. - Een herstart van de NAS of de container (bijvoorbeeld door een DSM-update) laat
iotenguesteven zonder DNS, tot de noodprocedure is uitgevoerd of Pi-hole terug is.
- Risico's:
- Uitval van Pi-hole betekent geen DNS in
iotenguesttot ik ingrijp. Apparaten die een cloud-dienst nodig hebben vallen dan uit. Home Assistant draait als VM op dezelfde NAS en valt bij uitval van de hele NAS ook weg. - In de noodsituatie is de router een ongefilterde DNS-server (WAN-DNS 8.8.8.8). Blokkering en inzicht zijn dan weg.
- Clients die na herstel nog de router als DNS hebben, blijven daar tot hun volgende vernieuwing van het adres.
Bronnen
- Secondary DNS Server for DHCP (Pi-hole-forum): meerdere DNS-servers uit DHCP zijn gelijkwaardig voor de client
- Using a 2nd Pi-hole for redundancy (Pi-hole-forum): geen betrouwbare volgorde tussen primaire en secundaire server
- DNS server priority, fallback for Pi-hole (OpenWrt-forum):
strict orderen de keuze van de client - Send DNS in DHCP petition (OpenWrt-forum): Pi-hole en router samen in DHCP
- Ultimate Pi-hole Setup: Unbound, Nebula Sync en Keepalived (WunderTech): tweede Pi-hole met één virtueel adres
- Pi-hole HA (Virtualization Howto): nieuw clusterproject, nog niet op volwassenheid beoordeeld
Evaluatie
- Wanneer heroverwegen:
- Als uitval van de NAS of Pi-hole vaker voorkomt dan ik de handmatige procedure acceptabel vind: dan een tweede Pi-hole.
- Als ik guest-apparaten per apparaat wil zien.
homelab/besluiten/26.013-dns-redundantie_en_dns-route_per_segment.txt · Last modified: by 127.0.0.1
