homelab:besluiten:26.013-dns-redundantie_en_dns-route_per_segment

26.013 DNS-redundantie en DNS-route per segment

/

Context

  • Pi-hole zag bijna al het verkeer als één host, router.lan (ruim 90 procent van de queries sinds januari). Daardoor ging het inzicht per apparaat verloren waarvoor Pi-hole in 26.004 is gekozen.
  • Oorzaak (afgeleid uit de firewallconfiguratie): verkeer uit iot, guest en WireGuard naar Pi-hole (192.168.1.10) loopt via de firewallzone lan, die masquerading (NAT) doet. Pi-hole ziet dan het adres van de router. Apparaten in lan zitten in hetzelfde subnet als de NAS en zijn wel individueel zichtbaar. Bevestigd doordat IoT-apparaten na de wijziging hieronder wel los in Pi-hole verschijnen.
  • Voor uitval van Pi-hole was niets afgesproken: iot had alleen Pi-hole als DNS, de andere segmenten Pi-hole en de router.
  • Prioriteit: als Pi-hole uitvalt moet alles weer kunnen werken, ook als de monitoring dan wegvalt. Zolang Pi-hole draait wil ik in iot en guest geen verkeer dat er langs loopt.

Opties

  • Gekozen: iot en guest alleen Pi-hole, lan Pi-hole met de router als tweede. iot en guest lopen volledig langs Pi-hole zolang het draait. Bij uitval herstel ik het handmatig in de router (zie de Pi-hole-pagina). lan blijft zonder ingrijpen werken omdat de router het opvangt.
  • Afgewezen: lan ook alleen via Pi-hole (forceren). Bij uitval van de NAS of Pi-hole zou dan ook lan zonder DNS zitten, en daar zitten de laptops en telefoons. De router als tweede DNS-server voorkomt dat. Het nadeel accepteer ik: clients bepalen zelf welke van de twee ze gebruiken (er is geen vaste volgorde, sommige gebruiken beide), dus een deel van het verkeer uit lan loopt langs Pi-hole en wordt niet gefilterd of gezien.
  • Afgewezen: de router als tweede DNS ook voor iot en guest (automatische terugval). Ook hier kiezen clients zelf, dus een deel gaat langs Pi-hole terwijl het gewoon draait. Dat kost inzicht en blokkering in precies de twee segmenten waar ik dat het liefst heb.
  • Afgewezen: de router als enige DNS, die alles doorstuurt naar Pi-hole (met strict order en terugval op de WAN-DNS). Pi-hole ziet dan weer alleen router.lan, het probleem uit de context. Pi-hole stuurt bovendien zelf ook vragen naar de router (upstream router.lan in het dashboard), wat een lus kan geven.
  • Afgewezen: guest naar het adres van de NAS in iot (192.168.3.9) laten wijzen. Dat vraagt een firewallregel van guest naar iot, een gat tussen twee segmenten die gescheiden horen te blijven, voor weinig winst.
  • Afgewezen: de NAS een eigen adres in guest geven om guest-apparaten apart te zien. Dat vraagt een derde aansluiting of VLAN op de NAS. Het aantal en de namen van guest-apparaten staan ook bij de DHCP-leases in de router.
  • Niet gekozen (kan later): een tweede Pi-hole op andere hardware. De enige oplossing die uitval echt opvangt en het inzicht per apparaat behoudt. De configuratie houd je gelijk met Nebula Sync (voor Pi-hole v6); met keepalived (VRRP) of Pi-hole HA krijgen clients één virtueel adres. De tweede Pi-hole mag niet op de NAS draaien en moet per segment zonder NAT bereikbaar zijn.

Besluit

  • DHCP-optie 6 per segment: iot alleen Pi-hole (192.168.3.9), guest alleen Pi-hole (192.168.1.10), lan Pi-hole en de router. De waarden staan in de DNS- en DHCP-standaard.
  • De NAS heeft op zijn tweede aansluiting een vast adres in iot (192.168.3.9, zonder gateway). IoT-apparaten praten zo rechtstreeks met Pi-hole in hun eigen subnet, zonder routering of NAT, en verschijnen daardoor elk apart. Pi-hole zelf is hiervoor niet aangepast: het luistert al op alle interfaces.
  • Valt Pi-hole uit, dan zet ik iot en guest handmatig op de router als DNS. De stappen staan op de Pi-hole-pagina.
  • Criteria: werkend houden gaat voor monitoren bij uitval; inzicht per apparaat voor iot, waar het meeste te zien is; weinig onderhoud voor één beheerder.

Gevolgen

  • Technisch:
    • Apparaten in iot zijn in Pi-hole individueel zichtbaar. guest (en waarschijnlijk WireGuard) blijft als router.lan verschijnen. Het aantal guest-apparaten staat bij de DHCP-leases in de router.
    • Apparaten met een vast DNS-adres (bijvoorbeeld 8.8.8.8) of DNS via HTTPS gaan langs Pi-hole. Dat dwing ik niet af. IPv6-DNS is niet gecontroleerd.
  • Operationeel:
    • Een wijziging van de DHCP-opties komt bij apparaten pas aan bij hun volgende vernieuwing van het adres, ongeveer na de helft van de leasetijd. Daarom is de leasetijd van iot 12 uur (was 7 dagen). In de noodprocedure gaat die tijdelijk naar 5 minuten.
    • Een herstart van de NAS of de container (bijvoorbeeld door een DSM-update) laat iot en guest even zonder DNS, tot de noodprocedure is uitgevoerd of Pi-hole terug is.
  • Risico's:
    • Uitval van Pi-hole betekent geen DNS in iot en guest tot ik ingrijp. Apparaten die een cloud-dienst nodig hebben vallen dan uit. Home Assistant draait als VM op dezelfde NAS en valt bij uitval van de hele NAS ook weg.
    • In de noodsituatie is de router een ongefilterde DNS-server (WAN-DNS 8.8.8.8). Blokkering en inzicht zijn dan weg.
    • Clients die na herstel nog de router als DNS hebben, blijven daar tot hun volgende vernieuwing van het adres.

Bronnen

Evaluatie

  • Wanneer heroverwegen:
    • Als uitval van de NAS of Pi-hole vaker voorkomt dan ik de handmatige procedure acceptabel vind: dan een tweede Pi-hole.
    • Als ik guest-apparaten per apparaat wil zien.
homelab/besluiten/26.013-dns-redundantie_en_dns-route_per_segment.txt · Last modified: by 127.0.0.1