====== IP-plan ====== * **Wat**: de indeling van het homelab-netwerk in segmenten: VLAN-ID, subnet, DHCP en vaste adressen. * **Doel**: één plek voor de IP- en VLAN-indeling, zodat andere pagina's ernaar kunnen verwijzen in plaats van de gegevens te herhalen. * **[[resources:metadata:tags:status|Status]]**: {{tag>concept}} ===== Regel ===== * Elk segment heeft een eigen /24-subnet ''192.168..0/24'' met de router als gateway op ''.1''. * De DHCP-pool loopt van ''.100'' tot en met ''.249''. Vaste adressen liggen daarbuiten en worden als DHCP-reservering in de router vastgelegd. * Segmenten heten zoals de interfaces in de router en zijn tevens de thematags: ''lan'', ''iot'', ''guest'', ''servers''. * De DNS-instellingen staan op [[homelab:standaarden:netwerk:dns-dhcp|dns-dhcp]]. * De Docker-netwerken op de NAS liggen in het privébereik ''172.16.0.0/12'', los van deze segmenten; zie //Docker-netwerken (NAS)// hieronder. ===== Segmenten ===== ^ Segment (tag) ^ VLAN-ID ^ Subnet ^ Router-interface ^ Firewallzone ^ Leasetijd ^ | ''lan'' (beheer en vertrouwde apparaten) | 99 | 192.168.1.0/24 | ''lan'' (''br-lan.99'') | lan | 12 uur | | ''iot'' | 3 | 192.168.3.0/24 | ''IoT'' (''br-iot'') | IoT | 12 uur | | ''guest'' | 4 | 192.168.4.0/24 | ''guest'' (''br-guest'') | guest | 12 uur | | ''servers'' (ingericht, eerste container Nicotine+; zie onder) | 5 | 192.168.5.0/24 | ''servers'' (''br-servers'') | servers | 12 uur | Het VLAN-ID van ''lan'' is 99, niet 1: het subnet heet 192.168.1.x, het VLAN-ID is 99. **Reden:** VLAN 1 is het standaard-VLAN van netwerkapparatuur, waar een nieuw of niet-ingesteld apparaat vanzelf terechtkomt. Beheer staat daarom op een eigen ID, zodat een nieuw apparaat niet per ongeluk in het beheernetwerk belandt. Het internet komt binnen via Odido op VLAN 300 (''eth1.300'') met DHCP. ===== Poorten van de router ===== ^ Poort ^ VLAN's | | lan1 | 99 (untagged) | | lan2 | trunk: 99, 3 en 4 (tagged) | | lan3 | iot (3, untagged, in ''br-iot'') | | lan4 | iot (3, untagged) en servers (5, tagged), in ''br-lan'' | Zie ook [[..:..:devices:zyxel_ex5601-t0|Network: Router Zyxel EX5601-T0]] ===== Vaste adressen ===== DHCP-reserveringen in de router: ^ Naam ^ Segment ^ Adres ^ | Router | lan | 192.168.1.1 | | ''max'' (NAS, [[homelab:devices:synology_ds423|Synology DS423+]]) | lan | 192.168.1.10 | | ''max-iot'' (NAS, tweede aansluiting) | iot | 192.168.3.9 | | ''homeassistant'' | iot | 192.168.3.10 | | ''intergas-gateway'' | iot | 192.168.3.12 | | ''Epson-XP8700'' | iot | 192.168.3.20 | | ''HP-LaserJet-420dne'' | iot | 192.168.3.21 | De router heeft op elk ander segment het adres ''.1''. De NAS heeft naast zijn adres in ''lan'' een tweede aansluiting in ''iot'' (zonder gateway), voor de Home Assistant-VM en zodat IoT-apparaten Pi-hole rechtstreeks bereiken, zie [[homelab:standaarden:netwerk:dns-dhcp|dns-dhcp]]. ===== VPN-segmenten ===== ^ Interface ^ Subnet ^ Poort ^ Firewallzone ^ | ''wireguard_vlan1'' | 192.168.11.0/24 | UDP 51821 | lan | | ''wireguard_vlan3'' | 192.168.13.0/24 | UDP 51823 | IoT | Zie [[homelab:services:wireguard|WireGuard]] voor wie waar naartoe verbindt. ===== Docker-netwerken (NAS) ===== Containers op de NAS zitten in eigen Docker-netwerken, los van de segmenten hierboven. Alle Docker-netwerken liggen in ''172.16.0.0/12'' (172.16 tot en met 172.31), het privébereik dat niet met de segmenten in 192.168.x overlapt. ^ Bereik ^ Gebruik ^ | ''172.16..0/24'' | Bewust vergeven: elke stack krijgt een vast subnet met het stack-ID uit Portainer als derde getal (stack 37 is ''172.16.37.0/24''), vastgelegd in de compose. | | ''172.26.0.0/15'' (netwerken van /24) | Vangnet: een netwerk zonder vast subnet krijgt hieruit een /24 van Docker zelf (''default-address-pools'' in ''dockerd.json''). | | ''172.17.0.0/16'' | Standaard-bridge ''docker0'' (''bip''), ongewijzigd. | | Overig in ''172.17'' tot en met ''172.31'' en ''192.168.x.0/20'' | Oude automatische toewijzing van Docker, van netwerken van vóór het vangnet. Verdwijnt als een stack een vast subnet krijgt. | **Reden:** een vast subnet houdt het adres van een container in Pi-hole stabiel ([[homelab:besluiten:26.014-dns_voor_containers_via_pi-hole|26.014]]) en voorkomt dat Docker terugvalt op een 192.168.x-blok dat kan botsen met een segment hierboven. Het vangnet ligt bewust in een ander blok dan de vergeven adressen: een adres in 172.26 of 172.27 in de Query Log van Pi-hole laat meteen zien dat een stack nog geen vast subnet heeft. Alleen 172.16.0.0/12 is privé; 172.0 tot en met 172.15 en 172.32 en hoger zijn publieke adressen en zijn daarom geen optie. **Beheer:** het vangnet staat in ''/var/packages/ContainerManager/etc/dockerd.json'' op de NAS. Een wijziging daar vraagt een herstart van Container Manager (alle containers gaan even plat, ook Pi-hole) en geldt alleen voor netwerken die daarna worden aangemaakt. De regel per stack staat in [[homelab:standaarden:containers|de standaard voor containers]]. ===== Toepassingsgebied ===== Alle segmenten op de OpenWrt-router en de Docker-netwerken op de NAS. Instellingen per device of service verwijzen hiernaar met de segmenttag. ===== Voorbeeld ===== Een nieuwe service in ''iot'' krijgt een DHCP-reservering buiten de pool (bijvoorbeeld ''192.168.3.30'') en de tag ''iot''. ===== VLAN 5 (servers) ===== //Ingericht; er staat één container in: Nicotine+ (sinds 25 okt). De keuzes staan in [[homelab:besluiten:26.015-servers-vlan_voor_extern_bereikbare_containers|26.015]]. Uitzondering op de eindstaat-regel, zie [[resources:structuur|de documentatie-afspraken]].// **Adressen:** ^ Wat ^ Adres ^ | Router (gateway) | 192.168.5.1 | | NAS, tussendeurtje (''servers-shim'') | 192.168.5.10 | | Containers (vast, ''ipv4_address'' in de compose) | 192.168.5.32 tot en met 192.168.5.99; het laatste getal is bij voorkeur het stacknummer in Portainer | | Nicotine+ (stack 53) | 192.168.5.53 | | DHCP-pool van de router (nu geen clients) | 192.168.5.100 tot en met 192.168.5.249 | **Router:** interface ''servers'' (192.168.5.1/24) op ''br-servers'' (poort ''br-lan.5''). Zone, forwardings en regels staan op de [[homelab:devices:zyxel_ex5601-t0|routerpagina]]. Kort: containers naar internet en de laptop naar de containers; alles van of naar ''iot'' en ''guest'' blijft dicht. **NAS:** Open vSwitch staat aan (Virtual Machine Manager), dus de interfaces heten ''ovs_eth0'' en ''ovs_eth1''. In Portainer staat een macvlan-netwerk ''servers'' (gemaakt uit de configuratie ''servers-config'': parent ''ovs_eth1.5'', subnet 192.168.5.0/24, gateway 192.168.5.1). Docker maakt ''ovs_eth1.5'' zelf aan (controle en herstel: zie Beheer op de [[homelab:devices:synology_ds423|NAS-pagina]]). De NAS zelf krijgt zijn adres in VLAN 5 via ''servers-shim'', een macvlan-interface met 192.168.5.10/24, aangemaakt door de Task Scheduler-taak ''servers-vlan-shim'' bij het opstarten. In DSM is geen VLAN-interface ingesteld en //VLAN inschakelen (802.1Q)// bij LAN 2 blijft uit. **DSM-firewall:** voor 192.168.5.0/24 staan bovenaan DNS (poort 53, TCP en UDP) op toestaan en daarna alles op weigeren; zie [[homelab:devices:synology_ds423|de NAS]]. **Waarom een apart segment:** een eigen VLAN geeft één plek voor firewallregels. Diensten die van buiten bereikbaar zijn (via de reverse proxy) staan dan niet meer in hetzelfde segment als beheer en de laptop. Het VLAN zelf beveiligt niets: de winst zit in de firewallregels tussen de segmenten. **Overwegingen bij het verhuizen van een container:** * **VLAN 3 blijft untagged op lan4.** De NAS (LAN 2) en de Home Assistant-VM sturen zonder VLAN-label. Een poort kan maar één VLAN untagged dragen, dus VLAN 5 gaat tagged. * **lan1 is geen trunk.** lan1 (NAS LAN 1, ''lan'') draagt alleen VLAN 99 untagged, zodat de beheertoegang tot de NAS nooit afhangt van VLAN-instellingen. * Containers met host- of bridge-netwerk gebruiken het servers-VLAN niet vanzelf. Een container krijgt het netwerk ''servers'' erbij en een vast adres, zie de [[homelab:standaarden:containers|standaard voor containers]]. * DSM, SMB en Pi-hole blijven in ''lan''. Containers in het servers-VLAN bereiken Pi-hole via 192.168.5.10. * Portainer heeft beheerrechten over de Docker-host: niet bereikbaar maken vanuit ''iot'', ''guest'' of ''servers''. * Home Assistant blijft in ''iot''. Ontdekking via mDNS werkt niet vanzelf over VLAN-grenzen. * Reverse proxy: de backend wordt het adres van de container (192.168.5.x). Dat loopt via ''servers-shim'' en niet via de router. * Een container die door iot-apparaten of Home Assistant wordt aangeroepen, heeft extra firewallregels nodig: vooraf controleren. * VPN: de VPN naar ''lan'' (de laptop) bereikt ook VLAN 5. De VPN naar ''iot'' niet. * Beheer en vertrouwde apparaten (laptop) staan samen in ''lan''. Scheiden loopt via firewallregels die alleen bepaalde machines bij router, access point en NAS laten. ===== Relaties ===== * Thema's: {{tag>lan iot guest servers}}