====== 26.013 DNS-redundantie en DNS-route per segment ====== * **Wat**: Welke DNS-servers elk segment krijgt en wat er gebeurt als Pi-hole uitvalt: werkend houden gaat voor monitoren, maar zolang Pi-hole draait loopt in ''iot'' en ''guest'' alles langs Pi-hole. * **Datum**: 2026-10-20 * **Betreft**: [[homelab:services:pi-hole|Pi-hole]], [[homelab:devices:synology_ds423|Synology DS423+]], [[homelab:devices:zyxel_ex5601-t0|Zyxel EX5601-T0]] * **[[resources:metadata:tags:status|Status]]**: {{tag>concept}} * **Thema's**: {{tag>dns firewall lan iot guest}} /* Beschikbare thematags (kies er 0 of meer, gescheiden met een spatie): backup bandbreedte container, vm dns, firewall, vpn guest, iot, lan, servers multi-user Uitleg en "Bij wijziging": resources:metadata:tags:thema Nieuwe tag? Maak een tagpagina en werk deze lijst bij in de templates voor services, devices en besluiten. */ ===== Context ===== * Pi-hole zag bijna al het verkeer als één host, ''router.lan'' (ruim 90 procent van de queries sinds januari). Daardoor ging het inzicht per apparaat verloren waarvoor Pi-hole in [[homelab:besluiten:26.004-installatie_en_configuratie_pi-hole|26.004]] is gekozen. * Oorzaak (afgeleid uit de firewallconfiguratie): verkeer uit ''iot'', ''guest'' en WireGuard naar Pi-hole (192.168.1.10) loopt via de firewallzone ''lan'', die masquerading (NAT) doet. Pi-hole ziet dan het adres van de router. Apparaten in ''lan'' zitten in hetzelfde subnet als de NAS en zijn wel individueel zichtbaar. Bevestigd doordat IoT-apparaten na de wijziging hieronder wel los in Pi-hole verschijnen. * Voor uitval van Pi-hole was niets afgesproken: ''iot'' had alleen Pi-hole als DNS, de andere segmenten Pi-hole en de router. * Prioriteit: als Pi-hole uitvalt moet alles weer kunnen werken, ook als de monitoring dan wegvalt. Zolang Pi-hole draait wil ik in ''iot'' en ''guest'' geen verkeer dat er langs loopt. ===== Opties ===== * **Gekozen: ''iot'' en ''guest'' alleen Pi-hole, ''lan'' Pi-hole met de router als tweede.** ''iot'' en ''guest'' lopen volledig langs Pi-hole zolang het draait. Bij uitval herstel ik het handmatig in de router (zie de [[homelab:services:pi-hole|Pi-hole-pagina]]). ''lan'' blijft zonder ingrijpen werken omdat de router het opvangt. * **Afgewezen: ''lan'' ook alleen via Pi-hole (forceren).** Bij uitval van de NAS of Pi-hole zou dan ook ''lan'' zonder DNS zitten, en daar zitten de laptops en telefoons. De router als tweede DNS-server voorkomt dat. Het nadeel accepteer ik: clients bepalen zelf welke van de twee ze gebruiken (er is geen vaste volgorde, sommige gebruiken beide), dus een deel van het verkeer uit ''lan'' loopt langs Pi-hole en wordt niet gefilterd of gezien. * **Afgewezen: de router als tweede DNS ook voor ''iot'' en ''guest'' (automatische terugval).** Ook hier kiezen clients zelf, dus een deel gaat langs Pi-hole terwijl het gewoon draait. Dat kost inzicht en blokkering in precies de twee segmenten waar ik dat het liefst heb. * **Afgewezen: de router als enige DNS, die alles doorstuurt naar Pi-hole (met ''strict order'' en terugval op de WAN-DNS).** Pi-hole ziet dan weer alleen ''router.lan'', het probleem uit de context. Pi-hole stuurt bovendien zelf ook vragen naar de router (upstream ''router.lan'' in het dashboard), wat een lus kan geven. * **Afgewezen: ''guest'' naar het adres van de NAS in ''iot'' (192.168.3.9) laten wijzen.** Dat vraagt een firewallregel van ''guest'' naar ''iot'', een gat tussen twee segmenten die gescheiden horen te blijven, voor weinig winst. * **Afgewezen: de NAS een eigen adres in ''guest'' geven** om guest-apparaten apart te zien. Dat vraagt een derde aansluiting of VLAN op de NAS. Het aantal en de namen van guest-apparaten staan ook bij de DHCP-leases in de router. * **Niet gekozen (kan later): een tweede Pi-hole op andere hardware.** De enige oplossing die uitval echt opvangt en het inzicht per apparaat behoudt. De configuratie houd je gelijk met Nebula Sync (voor Pi-hole v6); met keepalived (VRRP) of Pi-hole HA krijgen clients één virtueel adres. De tweede Pi-hole mag niet op de NAS draaien en moet per segment zonder NAT bereikbaar zijn. ===== Besluit ===== * DHCP-optie 6 per segment: ''iot'' alleen Pi-hole (192.168.3.9), ''guest'' alleen Pi-hole (192.168.1.10), ''lan'' Pi-hole en de router. De waarden staan in de [[homelab:standaarden:netwerk:dns-dhcp|DNS- en DHCP-standaard]]. * De NAS heeft op zijn tweede aansluiting een vast adres in ''iot'' (192.168.3.9, zonder gateway). IoT-apparaten praten zo rechtstreeks met Pi-hole in hun eigen subnet, zonder routering of NAT, en verschijnen daardoor elk apart. Pi-hole zelf is hiervoor niet aangepast: het luistert al op alle interfaces. * Valt Pi-hole uit, dan zet ik ''iot'' en ''guest'' handmatig op de router als DNS. De stappen staan op de [[homelab:services:pi-hole|Pi-hole-pagina]]. * Criteria: werkend houden gaat voor monitoren bij uitval; inzicht per apparaat voor ''iot'', waar het meeste te zien is; weinig onderhoud voor één beheerder. ===== Gevolgen ===== * **Technisch**: * Apparaten in ''iot'' zijn in Pi-hole individueel zichtbaar. ''guest'' (en waarschijnlijk WireGuard) blijft als ''router.lan'' verschijnen. Het aantal guest-apparaten staat bij de DHCP-leases in de router. * Apparaten met een vast DNS-adres (bijvoorbeeld 8.8.8.8) of DNS via HTTPS gaan langs Pi-hole. Dat dwing ik niet af. IPv6-DNS is niet gecontroleerd. * **Operationeel**: * Een wijziging van de DHCP-opties komt bij apparaten pas aan bij hun volgende vernieuwing van het adres, ongeveer na de helft van de leasetijd. Daarom is de leasetijd van ''iot'' 12 uur (was 7 dagen). In de noodprocedure gaat die tijdelijk naar 5 minuten. * Een herstart van de NAS of de container (bijvoorbeeld door een DSM-update) laat ''iot'' en ''guest'' even zonder DNS, tot de noodprocedure is uitgevoerd of Pi-hole terug is. * **Risico's**: * Uitval van Pi-hole betekent geen DNS in ''iot'' en ''guest'' tot ik ingrijp. Apparaten die een cloud-dienst nodig hebben vallen dan uit. Home Assistant draait als VM op dezelfde NAS en valt bij uitval van de hele NAS ook weg. * In de noodsituatie is de router een ongefilterde DNS-server (WAN-DNS 8.8.8.8). Blokkering en inzicht zijn dan weg. * Clients die na herstel nog de router als DNS hebben, blijven daar tot hun volgende vernieuwing van het adres. ===== Bronnen ===== * [[https://discourse.pi-hole.net/t/secondary-dns-server-for-dhcp/1874|Secondary DNS Server for DHCP]] (Pi-hole-forum): meerdere DNS-servers uit DHCP zijn gelijkwaardig voor de client * [[https://discourse.pi-hole.net/t/using-a-2nd-rpi-pi-hole-for-redundancy-setup-question/26932|Using a 2nd Pi-hole for redundancy]] (Pi-hole-forum): geen betrouwbare volgorde tussen primaire en secundaire server * [[https://forum.openwrt.org/t/dns-server-priority-fallback-for-pihole/178802|DNS server priority, fallback for Pi-hole]] (OpenWrt-forum): ''strict order'' en de keuze van de client * [[https://forum.openwrt.org/t/send-dns-in-dhcp-petition/68964|Send DNS in DHCP petition]] (OpenWrt-forum): Pi-hole en router samen in DHCP * [[https://www.wundertech.net/ultimate-pi-hole-setup/|Ultimate Pi-hole Setup: Unbound, Nebula Sync en Keepalived]] (WunderTech): tweede Pi-hole met één virtueel adres * [[https://www.virtualizationhowto.com/community/home-lab-forum/pi-hole-finally-has-a-native-high-availability-clustering-solution-for-home-labs/|Pi-hole HA]] (Virtualization Howto): nieuw clusterproject, nog niet op volwassenheid beoordeeld ===== Evaluatie ===== * Wanneer heroverwegen: * Als uitval van de NAS of Pi-hole vaker voorkomt dan ik de handmatige procedure acceptabel vind: dan een tweede Pi-hole. * Als ik guest-apparaten per apparaat wil zien.