User Tools

Site Tools


homelab:standaarden:netwerk:ip-plan

Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

Both sides previous revisionPrevious revision
Next revision
Previous revision
homelab:standaarden:netwerk:ip-plan [2026/10/21 17:46] – external edit 127.0.0.1homelab:standaarden:netwerk:ip-plan [2026/10/26 08:21] (current) – external edit 127.0.0.1
Line 10: Line 10:
   * Segmenten heten zoals de interfaces in de router en zijn tevens de thematags: ''lan'', ''iot'', ''guest'', ''servers''.   * Segmenten heten zoals de interfaces in de router en zijn tevens de thematags: ''lan'', ''iot'', ''guest'', ''servers''.
   * De DNS-instellingen staan op [[homelab:standaarden:netwerk:dns-dhcp|dns-dhcp]].   * De DNS-instellingen staan op [[homelab:standaarden:netwerk:dns-dhcp|dns-dhcp]].
 +  * De Docker-netwerken op de NAS liggen in het privébereik ''172.16.0.0/12'', los van deze segmenten; zie //Docker-netwerken (NAS)// hieronder.
  
 ===== Segmenten ===== ===== Segmenten =====
Line 16: Line 17:
 | ''iot'' | 3 | 192.168.3.0/24 | ''IoT'' (''br-iot'') | IoT | 12 uur | | ''iot'' | 3 | 192.168.3.0/24 | ''IoT'' (''br-iot'') | IoT | 12 uur |
 | ''guest'' | 4 | 192.168.4.0/24 | ''guest'' (''br-guest'') | guest | 12 uur | | ''guest'' | 4 | 192.168.4.0/24 | ''guest'' (''br-guest'') | guest | 12 uur |
-| ''servers'' (gepland, zie onder) | 5 | 192.168.5.0/24 | ''servers'' (''br-servers'') | servers | 12 uur |+| ''servers'' (ingericht, eerste container Nicotine+; zie onder) | 5 | 192.168.5.0/24 | ''servers'' (''br-servers'') | servers | 12 uur |
  
 Het VLAN-ID van ''lan'' is 99, niet 1: het subnet heet 192.168.1.x, het VLAN-ID is 99. **Reden:** VLAN 1 is het standaard-VLAN van netwerkapparatuur, waar een nieuw of niet-ingesteld apparaat vanzelf terechtkomt. Beheer staat daarom op een eigen ID, zodat een nieuw apparaat niet per ongeluk in het beheernetwerk belandt. Het internet komt binnen via Odido op VLAN 300 (''eth1.300'') met DHCP. Het VLAN-ID van ''lan'' is 99, niet 1: het subnet heet 192.168.1.x, het VLAN-ID is 99. **Reden:** VLAN 1 is het standaard-VLAN van netwerkapparatuur, waar een nieuw of niet-ingesteld apparaat vanzelf terechtkomt. Beheer staat daarom op een eigen ID, zodat een nieuw apparaat niet per ongeluk in het beheernetwerk belandt. Het internet komt binnen via Odido op VLAN 300 (''eth1.300'') met DHCP.
Line 27: Line 28:
 | lan4 | iot (3, untagged) en servers (5, tagged), in ''br-lan'' | | lan4 | iot (3, untagged) en servers (5, tagged), in ''br-lan'' |
  
 +Zie ook [[..:..:devices:zyxel_ex5601-t0|Network: Router Zyxel EX5601-T0]]
 ===== Vaste adressen ===== ===== Vaste adressen =====
 DHCP-reserveringen in de router: DHCP-reserveringen in de router:
Line 47: Line 49:
  
 Zie [[homelab:services:wireguard|WireGuard]] voor wie waar naartoe verbindt. Zie [[homelab:services:wireguard|WireGuard]] voor wie waar naartoe verbindt.
 +
 +===== Docker-netwerken (NAS) =====
 +Containers op de NAS zitten in eigen Docker-netwerken, los van de segmenten hierboven. Alle Docker-netwerken liggen in ''172.16.0.0/12'' (172.16 tot en met 172.31), het privébereik dat niet met de segmenten in 192.168.x overlapt.
 +
 +^ Bereik ^ Gebruik ^
 +| ''172.16.<stack-id>.0/24'' | Bewust vergeven: elke stack krijgt een vast subnet met het stack-ID uit Portainer als derde getal (stack 37 is ''172.16.37.0/24''), vastgelegd in de compose. |
 +| ''172.26.0.0/15'' (netwerken van /24) | Vangnet: een netwerk zonder vast subnet krijgt hieruit een /24 van Docker zelf (''default-address-pools'' in ''dockerd.json''). |
 +| ''172.17.0.0/16'' | Standaard-bridge ''docker0'' (''bip''), ongewijzigd. |
 +| Overig in ''172.17'' tot en met ''172.31'' en ''192.168.x.0/20'' | Oude automatische toewijzing van Docker, van netwerken van vóór het vangnet. Verdwijnt als een stack een vast subnet krijgt. |
 +
 +**Reden:** een vast subnet houdt het adres van een container in Pi-hole stabiel ([[homelab:besluiten:26.014-dns_voor_containers_via_pi-hole|26.014]]) en voorkomt dat Docker terugvalt op een 192.168.x-blok dat kan botsen met een segment hierboven. Het vangnet ligt bewust in een ander blok dan de vergeven adressen: een adres in 172.26 of 172.27 in de Query Log van Pi-hole laat meteen zien dat een stack nog geen vast subnet heeft. Alleen 172.16.0.0/12 is privé; 172.0 tot en met 172.15 en 172.32 en hoger zijn publieke adressen en zijn daarom geen optie.
 +
 +**Beheer:** het vangnet staat in ''/var/packages/ContainerManager/etc/dockerd.json'' op de NAS. Een wijziging daar vraagt een herstart van Container Manager (alle containers gaan even plat, ook Pi-hole) en geldt alleen voor netwerken die daarna worden aangemaakt. De regel per stack staat in [[homelab:standaarden:containers|de standaard voor containers]].
  
 ===== Toepassingsgebied ===== ===== Toepassingsgebied =====
-Alle segmenten op de OpenWrt-router. Instellingen per device of service verwijzen hiernaar met de segmenttag.+Alle segmenten op de OpenWrt-router en de Docker-netwerken op de NAS. Instellingen per device of service verwijzen hiernaar met de segmenttag.
  
 ===== Voorbeeld ===== ===== Voorbeeld =====
 Een nieuwe service in ''iot'' krijgt een DHCP-reservering buiten de pool (bijvoorbeeld ''192.168.3.30'') en de tag ''iot''. Een nieuwe service in ''iot'' krijgt een DHCP-reservering buiten de pool (bijvoorbeeld ''192.168.3.30'') en de tag ''iot''.
  
-===== Gepland: VLAN 5 (servers) ===== +===== VLAN 5 (servers) ===== 
-//Uitzondering op de eindstaat-regel, zie [[resources:structuur|de documentatie-afspraken]]. Alles hieronder is niet ingericht en niet besloten.//+//Ingericht; er staat één container in: Nicotine+ (sinds 25 okt). De keuzes staan in [[homelab:besluiten:26.015-servers-vlan_voor_extern_bereikbare_containers|26.015]]. Uitzondering op de eindstaat-regel, zie [[resources:structuur|de documentatie-afspraken]].//
  
-**Wat er in de router staat:** interface ''servers'' (192.168.5.1/24), de bridge ''br-servers'' met als enige poort ''br-lan.5'' (VLAN 5 op ''br-lan'', tagged op lan4), een DHCP-pool en een firewallzone ''servers'' (input en forward op REJECT, nog zonder regels). De NAS-kant (een VLAN-interface in DSM) is niet ingericht.+**Adressen:**
  
-**Het idee:** een apart segment voor zelfgehoste diensten, naast beheer (''lan''), IoT en gasten. VLAN 5 komt via de tweede aansluiting tussen router en NAS (lan4), die VLAN 3 untagged en VLAN 5 tagged draagt. De NAS-kant moet dat ook ontvangen en scheiden. Een tagged VLAN op de poort maakt de NAS nog geen lid van het segment.+^ Wat ^ Adres ^ 
 +| Router (gateway) | 192.168.5.1 | 
 +| NAS, tussendeurtje (''servers-shim'') | 192.168.5.10 | 
 +| Containers (vast, ''ipv4_address'' in de compose) | 192.168.5.32 tot en met 192.168.5.99; het laatste getal is bij voorkeur het stacknummer in Portainer | 
 +| Nicotine+ (stack 53) | 192.168.5.53 | 
 +| DHCP-pool van de router (nu geen clients) | 192.168.5.100 tot en met 192.168.5.249 |
  
-**Waarom een apart segment:** een eigen VLAN geeft één plek voor firewallregels, waarmee je bepaalt wie bij de diensten mag en waar die diensten zelf naartoe mogen. Diensten die van buiten bereikbaar zijn (via de reverse proxy) staan dan niet meer in hetzelfde segment als beheer en de laptop, en ''iot'' en ''guest'' bereiken alleen de poorten die ze nodig hebben. Het VLAN zelf beveiligt niets: de winst zit in de firewallregels tussen de segmenten.+**Router:** interface ''servers'' (192.168.5.1/24) op ''br-servers'' (poort ''br-lan.5''). Zone, forwardings en regels staan op de [[homelab:devices:zyxel_ex5601-t0|routerpagina]]. Kort: containers naar internet en de laptop naar de containers; alles van of naar ''iot'' en ''guest'' blijft dicht.
  
-**Overwegingen voor wie dit oppakt:** +**NAS:** Open vSwitch staat aan (Virtual Machine Manager), dus de interfaces heten ''ovs_eth0'' en ''ovs_eth1''. In Portainer staat een macvlan-netwerk ''servers'' (gemaakt uit de configuratie ''servers-config'': parent ''ovs_eth1.5'', subnet 192.168.5.0/24, gateway 192.168.5.1). Docker maakt ''ovs_eth1.5'' zelf aan (controle en herstel: zie Beheer op de [[homelab:devices:synology_ds423|NAS-pagina]]). De NAS zelf krijgt zijn adres in VLAN 5 via ''servers-shim'', een macvlan-interface met 192.168.5.10/24, aangemaakt door de Task Scheduler-taak ''servers-vlan-shim'' bij het opstarten. In DSM is geen VLAN-interface ingesteld en //VLAN inschakelen (802.1Q)// bij LAN 2 blijft uit.
-  * **VLAN 3 blijft untagged op lan4.** De NAS (LAN 2) en de Home Assistant-VM sturen zonder VLAN-label, en in DSM staat //VLAN inschakelen (802.1Q)// bij LAN 2 uit. Een poort kan maar één VLAN untagged dragen: VLAN 5 is nieuw en gaat daarom tagged, via een VLAN-interface met ID 5 bovenop LAN 2 in DSM. Zo blijven DSM-beheer, SMB, Home Assistant, DNS en de reverse proxy ongewijzigd als er iets misgaat met VLAN 5. +
-  * **lan1 is geen trunk.** lan1 (NAS LAN 1, ''lan'') draagt alleen VLAN 99 untagged, zodat de beheertoegang tot de NAS nooit afhangt van VLAN-instellingen. +
-  * VLAN-ID en subnet zijn los van elkaar. 192.168.5.0/24 is een logische keuze, geen eerder vastgelegd besluit. +
-  * Containers verhuizen niet vanzelf: een VLAN voor servers werkt niet voor containers met host- of bridge-netwerk. Bepaal welke containers een eigen adres in VLAN 5 krijgen. +
-  * DSM, SMB en Pi-hole blijven in ''lan'' (Pi-hole is bereikbaar op 192.168.1.10). Controleer of DNS vanuit VLAN 5 is toegestaan. +
-  * Portainer heeft beheerrechten over de Docker-host: niet onbeperkt bereikbaar vanuit ''iot'' of ''guest'' maken. +
-  * Home Assistant blijft in ''iot''. Ontdekking via mDNS werkt niet vanzelf over VLAN-grenzen (eventueel een mDNS-reflector, die geen firewallregel vervangt). +
-  * Reverse proxy: een backend in VLAN 5 vraagt om aangepaste toegestane bron- en doeladressen. +
-  * Firewall (uitgangspunt): beheer vanuit ''lan'' naar de beheerde diensten, vanuit ''iot'' alleen wat nodig is, ''guest'' geen toegang tot interne segmenten, vanuit het internet alleen expliciet gepubliceerde diensten. +
-  * VPN: bepaal of VPN-clients ook VLAN 5 mogen bereiken, of alleen via beheer vanuit ''lan''. +
-  * Beheer en vertrouwde apparaten (laptop) staan nu samen in ''lan''. Dat is bij één beheerder logisch. Scheiden loopt via firewallregels die alleen bepaalde machines bij router, access point en NAS laten. Zodra de diensten naar VLAN 5 verhuizen, blijft in ''lan'' vooral beheer over. Scheiden wordt vooral zinvol als er apparaten van anderen in ''lan'' zitten of als de NAS-data kritiek is. +
-  * Volgorde bij het inrichten: eerst de NAS-kant, dan de firewallregels van de zone ''servers'', scheiding testen, één dienst tegelijk verplaatsen, tenslotte Home Assistant en VPN testen en deze pagina bijwerken.+
  
-//Bron van de overwegingen: een eerdere uitwerking (20 oktober 2026), niet gecontroleerd tegen een ingerichte situatie.//+**DSM-firewall:** voor 192.168.5.0/24 staan bovenaan DNS (poort 53, TCP en UDP) op toestaan en daarna alles op weigeren; zie [[homelab:devices:synology_ds423|de NAS]]. 
 + 
 +**Waarom een apart segment:** een eigen VLAN geeft één plek voor firewallregels. Diensten die van buiten bereikbaar zijn (via de reverse proxy) staan dan niet meer in hetzelfde segment als beheer en de laptop. Het VLAN zelf beveiligt niets: de winst zit in de firewallregels tussen de segmenten. 
 + 
 +**Overwegingen bij het verhuizen van een container:** 
 + 
 +  * **VLAN 3 blijft untagged op lan4.** De NAS (LAN 2) en de Home Assistant-VM sturen zonder VLAN-label. Een poort kan maar één VLAN untagged dragen, dus VLAN 5 gaat tagged. 
 +  * **lan1 is geen trunk.** lan1 (NAS LAN 1, ''lan'') draagt alleen VLAN 99 untagged, zodat de beheertoegang tot de NAS nooit afhangt van VLAN-instellingen. 
 +  * Containers met host- of bridge-netwerk gebruiken het servers-VLAN niet vanzelf. Een container krijgt het netwerk ''servers'' erbij en een vast adres, zie de [[homelab:standaarden:containers|standaard voor containers]]. 
 +  * DSM, SMB en Pi-hole blijven in ''lan''. Containers in het servers-VLAN bereiken Pi-hole via 192.168.5.10. 
 +  * Portainer heeft beheerrechten over de Docker-host: niet bereikbaar maken vanuit ''iot'', ''guest'' of ''servers''. 
 +  * Home Assistant blijft in ''iot''. Ontdekking via mDNS werkt niet vanzelf over VLAN-grenzen. 
 +  * Reverse proxy: de backend wordt het adres van de container (192.168.5.x). Dat loopt via ''servers-shim'' en niet via de router. 
 +  * Een container die door iot-apparaten of Home Assistant wordt aangeroepen, heeft extra firewallregels nodig: vooraf controleren. 
 +  * VPN: de VPN naar ''lan'' (de laptop) bereikt ook VLAN 5. De VPN naar ''iot'' niet. 
 +  * Beheer en vertrouwde apparaten (laptop) staan samen in ''lan''. Scheiden loopt via firewallregels die alleen bepaalde machines bij router, access point en NAS laten.
  
 ===== Relaties ===== ===== Relaties =====
   * Thema's: {{tag>lan iot guest servers}}   * Thema's: {{tag>lan iot guest servers}}
  
homelab/standaarden/netwerk/ip-plan.1792597600.txt.gz · Last modified: by 127.0.0.1